Bericht

Republica: het vrijdenkend Noord van Machiel Brautigam

Geplaatst op 27 oktober 2019, 10:53 uur , door Daphne Meijer

Komende week gaan 28 nog te bouwen appartementen in het project Republica aan de Papaverweg in de verkoop: de woningen en lofts in Fat Lady en Skinny Lad. Zij worden begin 2022 opgeleverd. Machiel Brautigam, ontwikkelaar, vertelt.

Machiel houdt kantoor in zijn huis in het centrum van Amsterdam. Naar aanleiding van het vertrek van De Klaproos wil Brautigam graag een update geven wat er op kavel 14 gaat gebeuren. De  46-jarige ontwikkelaar was al eens te gast op een van de MeetUps van het Stadslab, maar dat is al even geleden, in juni 2018. Hij ontving die avond officieel toestemming van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland om een lokaal elektriciteitsgrid te mogen aanleggen en kreeg zelfs een oorkonde overhandigd

Republica

Waarom heet project Republica aan de Papaverweg 38-40, ofwel Kavel 14, eigenlijk Republica?
Het is een knipoog naar de zelfstandigheid van de toekomstige bewoners, die een appartement kopen dat op eigen grond staat. Maar het wordt geen van de buitenwereld afgesloten stadstaatje in de stad, ‘juist niet’, benadrukt Brautigam. De naam is een knipoog naar Republiek Amsterdam en verwijst ook naar de energetische autonomie van het gebied, waarbij samen met de bewoners van o.a. Schoonschip aan de andere kant van de Papaverweg een kleinschalig energienet gaat vormen, in het kader van het EU Smart City programma Atelier. In Atelier werken de steden Amsterdam en Bilbao samen aan technieken voor lokale energiewinning, energieopslag en gedeeld energieverbruik, met als ambitie Energy Positive Districts te realiseren, gebieden in de stad waar meer energie wordt opgewekt dan verbruikt
Brautigam stelt de slimme, circulaire aspecten van Republica in zijn marketing tot dusver niet echt op de voorgrond. ‘Ik beloof liever minder om uiteindelijk meer aan te kunnen bieden, dan andersom,” verklaart hij. “En over een aantal circulaire technieken is de beslissing nog niet gevallen. Nieuwe technologie integreren is nu eenmaal complex.
Wilde Machiel Brautigam als kind al ontwikkelaar worden? Nee. Dat hij betrokken is bij Republica komt door een samenloop van omstandigheden. Hij werkte als zakelijk directeur bij Droog Design en zocht voor Droog naar een plek buiten de binnenstad met meer armslag. Droog Design had al een opslagruimte aan de Asterweg, dus het was niet vreemd dat Machiel zich in Buiksloterham ging oriënteren. “In 2015 zag ik op Funda de hallen staan van de firma Roskam, aan de Papaverweg. Zij plaatsten hun vastgoed op de markt en ik heb het perceel gekocht.”

Roskam

De firma Roskam is geen onbekende in het Amsterdamse straatbeeld, als verhuurder van bouwbenodigdheden voor de professional: steigers, dixis, graafmachines, hekken etc. Herontwikkelen met Roskam in het pand bleek geen optie. Wat te doen? Het leggen van deze puzzel startte een proces dat ertoe leidde dat Brautigam afscheid nam van Droog Design, Roskam vertrok naar Sloterdijk en Brautigam in 2017 in zee ging met partner Vink Bouw om iets nieuws te bouwen op het terrein. Met Architect Mark Koehler was een schets ontwerp gemaakt wat verder werd uitgewerkt. ‘Zes taartjes op een ‘plateau’: een serie pleintjes waarop de gebouwen staan; drie appartementencomplexen, een hotel, en een bedrijfsruimte van zes meter hoog die nu nog geen vaste bestemming heeft. Het plein is met twee voetgangersbruggen verbonden met de naastgelegen Bosrankstraat. Op de plek waar nu de ingang van restaurant De Klaproos ligt, komt het zesde gebouw: een horeca- en kantoorpand van drie verdiepingen. Dit heet Small Girl en vergeleken met de andere bouwwerken is het inderdaad vrij iel. De Fat Lady telt zeven verdiepingen en 18 koopwoningen, de smalle en hoge Skinny Lad telt 10 hoge verdiepingen met evenzoveel superlofts en de Short Guy krijgt 23 huurappartementen in de vrije sector, gebouwd door Loer Architecten en LOA. Het hotel heet nu nog gewoon Hotel, maar krijgt wel een bredere bestemming, met horeca, een natuur-zwembad en flexibele werkplekken in de plint. De Joker is de een bedrijfsruimte, met plek voor een galerie, of een ruimte om lezingen te geven. In totaal bestaat Republica uit circa 15.000 vierkante meter.

Protest

Naarmate de plannen meer vorm kregen, groeide bij omwonenden de ongerustheid. Bewoners in de achterliggende Bosrankstraat protesteerden tegen de massa van het project, dat een FSI heeft van 2,3. Dit was niet in overeenstemming met het destijds vigerende bestemmingsplan, dat een FSI van 1,5 voorschreef en waarop de gemeente een uitzondering toestond. De bewoners procedeerden tegen de gemeente die de uitzondering had toegestaan. Een bewoner maakte ook nog de gang tot aan de Raad van State. In september 2019 stelde de RvS de gemeente echter in het gelijk. De weg is nu vrij voor de sloop van het terrein.

Verscholen achter de gevel van De Klaproos liggen uitgestrekte hoge loodsen. Die zijn bouwkundig in zo’n slechte staat dat ze moeten worden gesloopt. Van het industriële erfgoed blijft vrijwel niets over. De bakstenen komen mogelijk terug in de bakstenen gevel van de Small Girl, het winkel-kantoorpand. Machiel Brautigam: “In het directiekantoor van Roskam vonden we wel een gave eikenhouten betimmering. Die keert terug in de entree van de Fat Lady.”
Het nostalgische verlangen om de loodsen te integreren heeft hij niet. “We bouwen voor de toekomst, voor minimaal honderd jaar. Laten we dat slim en goed doen en ons niet vastklampen aan wat er ooit was. De sloper zit in een netwerk met andere bedrijven waarbij materiaal wordt hergebruikt. En ik vind het relevanter dat we zo bouwen dat ruimtes in de toekomst een andere bestemming kunnen krijgen. Ik kan me voorstellen dat een parkeergarage over enige tijd voor de helft leeg staat. Misschien komt er dan wel een dansstudio in, of iets wat we nu niet eens kunnen bedenken, omdat het nog niet bestaat. Dat is ook een invulling van circulair, op doorontwikkeling anticiperen. Ik ben niet bang voor verandering en ik kijk wat dit betreft liever vooruit. Ik vind het een eer om een stukje de stad opnieuw te mogen inkleuren en probeer dat op een gewetensvolle manier te doen.” 

Verbinding

Essentieel aan het ontwerp voor het plein is voor hem het ‘maximaliseren van de toevallige ontmoeting’. Hij vertelt over een bezoek aan het beroemde complex Le Cité Radieuse in Marseille van Le Corbusier, waar bewoners en bezoekers amper een kans krijgen om anderen tegen te komen, behalve misschien bij een lift of een toegangsdeur. “Dat wil ik nadrukkelijk niet. Het uitgangspunt van het ontwerp is verbinding, verbinding met het plein, met de omliggende wijk, met elkaar. Verbinding en sociale veiligheid, zonder dode hoeken waarin je als voetganger niet wordt gezien.” Die ontstaat omdat de plinten in elk van de zes gebouwen gebruikt worden als kantoren of winkels, ‘zodat je op het maaiveld niet naar een blinde muur kijkt, of naar iemands gordijnen’.  Bezoekers en bewoners parkeren hun auto’s en fietsen ondergronds, op verdieping -1, en hier staan ook de laadpalen en alle technische installaties die te maken hebben met het autonome grid en de opslag van de energie.

Leuk, zo’n buurtbatterij en de ambitie om een Energy Positive District te vormen, maar hoe ga je dit in de praktijk organiseren? Brautigam is bezig uit te zoeken hoe de zeggenschap, het eigendomsrecht en het beheer het best kunnen worden verankerd. “Bewoners zijn niet persé geïnteresseerd in ‘het waarom’ achter prik uit de muur. Dit is geen onderwerp waar men warm voor loopt. Wie wil avonden lang over de governance van het energienetwerk vergaderen?” Daarom houdt hij zich hier nu mee bezig, in samenwerking met Spectral. Als een ontwikkelaar moet hij vele knopen doorhakken, blijkt. Zo zit hij de ene dag met iemand aan tafel die alles weet van slagboomtechniek voor de parkeergarage en de volgende dag met de Dakdokters om over de techniek van waterbergende groene daken te praten. “Het is heerlijk complex.”

Gierzwaluwen

Er staan allerlei kleine en grote circulaire en groene technologieën op de rol voor Republica, van plek voor gierzwaluwen tot buffering en hergebruik van de warmte uit gebruikt douchewater, uit de badkamers van het hotel. Machiel is er in de krappe woonmarkt echter niet van overtuigd dat het nu juist de circulaire maatregelen zijn die de kopers over de drempel zullen trekken. Hij denkt dat het ontwerp, de eigen grond en de locatie een doorslaggevende rol speelt: het vrijdenkende Amsterdam Noord. De New North State of Mind – een referentie aan de song van Alicia Keys. Het wordt echter zeker geen mini-Manhattan aan de Papaverweg, of een stukje getransplanteerde Zuid-as. ‘’Alsjeblieft niet. Dat is helemáál niet de bedoeling.”

 

De Short Guy, met 23 huurappartementen. Beeld: Project Visuals
De Joker. Beeld: Project Visuals
Beeld: Project Visuals